Sözlük

Sitede geçen terimlerin sade açıklamaları.

Taklit ve tağşiş

Tağşiş: Bir gıdaya, ona özelliğini veren bileşenin yerine daha ucuz ya da farklı bir madde katılması veya bu bileşenin eksiltilmesi. Örnek: zeytinyağına başka bitkisel yağ karıştırmak, bala şeker şurubu eklemek.Dayanak: 5996 sayılı Kanun, madde 3
Taklit: Bir ürünün, olmadığı bir ürün gibi gösterilmesi. Örnek: bitkisel yağdan yapılan bir ürünün “tereyağı” adıyla satılması.Dayanak: 5996 sayılı Kanun, madde 3
Kamuoyu duyurusu: Tarım ve Orman Bakanlığı, laboratuvar analiziyle taklit ya da tağşiş yaptığı kesinleşen ürünleri firma, marka ve parti bilgisiyle herkese açık biçimde yayımlar. Bu sitedeki liste o duyurudan alınır.
Parti / seri numarası: Aynı üretimden çıkan ürün grubunun numarası. Listedeki tespit yalnızca o partiyi kapsar; aynı markanın başka partileri için bir şey söylemez.

HKİ (Hava Kalitesi İndeksi): Havadaki kirleticilerin ölçümünden hesaplanan 0–500 arası sayı. Sayı büyüdükçe hava daha kirlidir: 0–50 “İyi”, 300 üstü “Tehlikeli” sayılır.
Hassas gruplar: Hava kirliliğinden daha çabuk etkilenen kişiler: çocuklar, yaşlılar, hamileler ve astım, KOAH ya da kalp hastalığı olanlar.
PM2.5: Çapı 2,5 mikrondan küçük, gözle görülmeyen parçacıklar (bir saç telinin yaklaşık otuzda biri). Akciğerlerin derinine inebildiği için en yakından izlenen kirleticidir. Birimi µg/m³: bir metreküp havadaki mikrogram miktarı.
PM10: Çapı 10 mikrondan küçük toz ve parçacıklar: yol tozu, baca dumanı, çöl tozu gibi.
NO₂, SO₂, O₃, CO: Azot dioksit (NO₂) çoğunlukla trafik egzozundan, kükürt dioksit (SO₂) kömür ve akaryakıt yanmasından çıkar. Yer seviyesindeki ozon (O₃) güneş ışığında diğer kirleticilerden oluşur. Karbon monoksit (CO) eksik yanmanın ürünü, renksiz ve kokusuz bir gazdır.
Ölçüm istasyonu: Hava kalitesini saat saat ölçen sabit cihaz noktası. Bir ilin değeri, o ilde veri gönderen istasyonların ortancasıdır; ilin her mahallesini aynı doğrulukla göstermez.

Arama ilgisi: Bir konunun Google'da ne kadar arandığının 0–100 arası göreli ölçüsü. Hasta ya da vaka sayısı değildir; haberler ve gündem de aramaları artırır.
Yükselişte / belirgin artış: Bu haftaki arama ilgisinin, önceki yılların aynı dönemine göre ne kadar olağandışı olduğunu gösterir. Mevsiminde beklenen artışlar “olağan” sayılır.
İllere göre ilgi: Bir haftada konuyu, kendi arama hacmine oranla en çok arayan il 100 sayılır; diğer iller ona göre puan alır. İller arasında karşılaştırma yapar, vaka sayısı göstermez.
Pozitiflik oranı: Laboratuvara gönderilen örneklerin yüzde kaçında grip virüsü bulunduğu. Sağlık Bakanlığı'nın haftalık raporlarından gelir.

Kaba ölüm hızı: Bir yılda her 100 bin kişi başına düşen ölüm sayısı. Yaşlı nüfusu fazla olan illerde, yalnızca bu yüzden yüksek çıkar.
Yaşa göre standardize hız: İllerin yaş yapısı aynı olsaydı beklenecek ölüm hızı. İlleri birbiriyle karşılaştırmak için kaba hızdan daha adildir.
Ölüm nedeni grubu: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ölümleri Dünya Sağlık Örgütü'nün hastalık sınıflandırmasına (ICD-10) göre gruplar: dolaşım sistemi hastalıkları, tümörler, solunum sistemi hastalıkları gibi.